Διακρίθηκε για τους μακροχρόνιους και σκληρούς αγώνες του υπέρ της ορθής πίστης και εναντίον της αίρεσης του Αρειανισμού. Ένας από τους τέσσερις Μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας.
«Ο Πατήρ διά του Λόγου εν τω Πνεύματι ενεργεί και δίδωσι τα πάντα»
- Μεγας ΑθανασιοςΟ Αθανάσιος γεννήθηκε το 295/298 μ.Χ. στην Αλεξάνδρεια από γονείς χριστιανούς. Από μικρή ηλικία έδειξε την πνευματική του κλίση. Ένας θρύλος αναφέρει πως παιδί ακόμα, βάφτιζε παιδιά ειδωλολατρών στην ακρογιαλιά, τηρώντας τους ιερούς κανόνες, γεγονός που θαύμασε ο τότε Επίσκοπος Αλέξανδρος.
Έλαβε σπουδαία θεολογική μόρφωση στην Κατηχητική Σχολή της Αλεξάνδρειας και συνδέθηκε πνευματικά με τον Μέγα Αντώνιο, του οποίου αργότερα συνέγραψε τον βίο. Σε ηλικία 24 ετών χειροτονήθηκε διάκονος και ρίχτηκε στον αγώνα κατά της αίρεσης του Αρείου.
Το 325 μ.Χ., στην Α' Οικουμενική Σύνοδο στη Νίκαια, αν και διάκονος, αναδείχθηκε σε ηγετική μορφή. Η ρητορική του δεινότητα και η θεολογική του κατάρτιση οδήγησαν στην καταδίκη του Αρειανισμού και στη σύνταξη των πρώτων άρθρων του «Συμβόλου της Πίστεως».
Athanasius contra mundum
Η φράση που χαρακτήρισε τον μοναχικό αλλά ασυμβίβαστο αγώνα του εναντίον όλων.
Ο Μέγας Αθανάσιος υπήρξε πολυγραφότατος, αφήνοντας πίσω του έργα που καθόρισαν την πορεία της Χριστιανικής σκέψης.
Υπερασπίστηκε με σθένος ότι ο Χριστός είναι «ομοούσιος» και όχι «ομοιούσιος» με τον Πατέρα, καταρρίπτοντας τη διδασκαλία του Αρείου ότι ο Λόγος ήταν κτίσμα.
Στην 39η Εορταστική Επιστολή του (367 μ.Χ.) απαριθμεί για πρώτη φορά τα 27 βιβλία της Καινής Διαθήκης, καθορίζοντας τον κανόνα που ισχύει μέχρι σήμερα.
Στο σπουδαίο έργο του «Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου» εξηγεί γιατί ο Θεός έγινε άνθρωπος: «Αυτός ενηνθρώπησεν, ίνα ημείς θεοποιηθώμεν».
Ψαλμωδία για τον Άγιο Αθανάσιο
«Στῦλος γέγονας Ὀρθοδοξίας, θείοις δόγμασιν ὑποστηρίζων τὴν Ἐκκλησίαν, ἱεράρχα Ἀθανάσιε· τῷ γὰρ Πατρὶ τὸν Υἱὸν ὁμοούσιον ἀνακηρύξας κατῄσχυνας Ἄρειον. Πάτερ Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.»
Πρόσωπα που διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη ζωή και το έργο του Αγίου.
Πνευματικός Πατέρας
Ο καθηγητής της ερήμου. Ο Αθανάσιος έγραψε τον βίο του, επηρεάζοντας τον μοναχισμό σε Ανατολή και Δύση.
Συεορτάζων Άγιος
Πατριάρχης Αλεξανδρείας και αυτός. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη τους μαζί στις 18 Ιανουαρίου.
Προκάτοχος
Αναγνώρισε το χάρισμα του Αθανασίου, τον χειροτόνησε και τον πήρε μαζί του στην Α' Οικουμενική Σύνοδο.
Συγκλητής Συνόδου
Συγκάλεσε την Α' Οικουμενική Σύνοδο το 325, όπου δόθηκε η μεγάλη μάχη της Ορθοδοξίας.
Τα λείψανα του Αγίου αποτελούν πηγή ευλογίας και φυλάσσονται σε διάφορα μέρη του κόσμου: